Mimar Sinan Bakış Açısıyla – Yeni Yapılan Binalar Niye Dayanıksız?

Mimar Sinan Eserleri - Yeni Binalar Niye Dayanıksız

Mimar Sinan ‘ın gözlüklerini takıp, teknolojinin gelişmesine rağmen binaların neden git gide dayanıksız hale geldiğine onun bakış açısı ile göz atmaya ne dersiniz? Neden mi Mimar Sinan bakış açısı? Gelin size tarihten ufak bir kesit paylaşayım da cevabı kendi gözlerimizle görelim:

(Bu arada acelesi olanlar, isteyenler şu listeden istediği başlığın üzerine tıklayarak direkt orayı okuyabilirler.)

Mimar Sinan – Ufak Bir Anekdot

“Mimar Sinan öldükten sonra, ustalık döneminde yaptığı ün salan bir Cami’nin kapısı bozulur. Dönemin ustaları orijinal hali bozulur diye kapıyı sökme konusunda tereddüt yaşarlar. Kapının hali zamanla çekilmez bir hal alınca ustalar kapıyı sökmeye karar verirler ve kapıyı üzülerek sökerler. Aman Tanrım o da ney? Kapının söküldüğü yerde bir kağıt vardır. Kapının tekrar nasıl tamir edileceği yazmaktadır…”

Mimar Sinan ın Sürprizi
Mimar Sinan ın Sürprizi

İşte Mimar Sinan bakış açısı dememizin sebebi bu. Adam ölmeden yıllar öncesinden o kapının bozulacağını, hatta neden bozulacağını ön görüp ona göre tamir kılavuzu bile hazırlamış 🙂

Üstelik bu tamir kılavuzunun yazılı olduğu kağıdın da zamanla çürüme / bozulma ihtimali olduğunu ön görerek kağıdı cam şişenin içine koyup şişenin hava almasını önlemiş.

Tabi eserlerinde gösterdiği hüner, sergilediği ustalık, yaptığı kaliteli mühendislik, ince işçilik ve sahip olduğu mimari dehaya hayran olmamak elde mi? Gelin bir Mimar Sinan a ait eserlerden bir örnek göstereyim:

Mimar Sinan ın Eserleri
Mimar Sinan ın Eserleri

Tabi sorsak o dönem daha kötü bilimsel ilerlemeler falan da neyse konuyu dağıtmayalım. Gelin bir de yaklaşık yirmi sene öncesine, tüm Türkiyeyi yasa boğan o BÜYÜK İSTANBUL DEPREMİNE GİDELİM.

1999 İstanbul Depremi Felaketi

Tarihlerden 17 Ağustos 1999, tüm Türkiyeyi yasa boğan o büyük İstanbul depremi oldu. Peki bunun konumuzla alakası mı ney? Alakası şu efendim:

O depremde dikkat edin, hep “tarihi” olarak nitelendirebileceğimiz binalar sapasağlam tek parça ayakta kalırken bakın son yüzyılda yapılan binalara ne oldu? Yerle yeksan oldular teker teker.

Resmi Bilanço

Bakın sizinle bir de “Büyük İstanbul Depreminin” resmi bilançosunu paylaşayım:

Yaklaşık 45 saniye süren 7.4 şiddetindeki depremde resmi raporlara göre 17 bin 840 insan hayatını kaybetti, 23 bin 781 kişi yaralandı ve 505 kişi de sakat kaldı. Büyük can ve mal kaybına neden olan depremde 285 bin 211 ev ve 42 bin 902 iş yeri de büyük hasar gördü.
(Kaynakça)

Ülkemizin Yarası Olan Büyük İstanbul Depremi
Ülkemizin Yarası Olan Büyük İstanbul Depremi

Bunların yanı sıra Turizm gelirlerinin %40 oranında düşmesi, gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) %5 – %10 erimesine neden oldu. Depremin sanayi bölgesinde (Bildiğiniz üzere fabrikaların çoğu Marmara Bölgesindedir.) olması da ayrı bir hüzün sebebidir.

Bu veriler “Binalar dayanıksızsa ne olmuş ki” diye içinden geçiren kıymetli arkadaşlarımıza gelmiş olsun bu arada.

Dayanıksız Binalar Hakkında Can Alıcı Bir Soru

Şimdi yazacaklarımı günümüzün inşaat mühendisliği ve jeoloji mühendisliği öğrencilerinin mutlaka okuması gerekiyor. Yarın bu binaların zemin testlerini siz yapacak ve yerine yenilerini siz dikeceksiniz sonuçta…

Gelin biraz zihin egzersizi yapalım. Size tek bir sorum var, evet sadece bir tane. Yolluyorum hazır mıyız?

Şimdi, harbiden Mimar Sinan ‘ın resmi kayıtlara göre ta 1500’lü yıllarda yaptığı eserleri aradan;

  • Yüzyıllarca zamanlık süre
  • İklim değişiklikleri
  • Olağanüstü yağışlar
  • Çeşitli depremler ve doğal afetler
  • Ve unuttuğum nicelerini

geçirmiş olmasına rağmen ayakta kalmayı başarıyor. Hatta depremlerde tabiri caizse ufak çizikler ile atlatıyor. Ama zar zor 100 yıllık, 50 yıllık, 20 yıllık, 10 yıllık diyebileceğimiz MODERN VE SON TEKNOLOJİ binalar ilk depremde kağıt gibi yırtılıyor. Neden?

Mimar Sinan Bakış Açısıyla İstanbul Depremi
Mimar Sinan Bakış Açısıyla İstanbul Depremi

Olası Cevap İçin Kafa Patlatıyoruz

Harbiden bunun sebebi ney? Gelin olası bir liste çıkaralım ve ardından Mimar Sinan gözlükleri ile teker teker bunları inceleyelim:

  • Malzemeden çalma, ucuza kaçma
  • Çarpık kentleşme
  • Dikey mimari
  • Çok fazla sayıda bina dikmek
  • Daha fazla kazanmak uğruna aşırı yüksek binalar dikmek
  • Tasarıma önem verip yani göz boyayıp dayanıklılığı es geçmek
  • Liyakat yoksunluğu (Liyakat: İşi ehline vermek)
  • (Haddimi aşmak gibi olmasın ama) Bir de rant elde çabası var tabi

Mimar Sinan Bakış Açısı ile…

Bugünkü olası sorunların üzerine bir de çok değil bir kaç yüz yıl öncesine Mimar Sinan dönemine geri dönelim. Mimar Sinan ‘ın eserleri üzerine uzun yıllar araştırmalar yürüten ve olayın mantığını çözmüş olan İnşaat Yüksek Mühendisi Vahit Okumuş’un ağzından dinliyoruz:

Her Şeyi Hesap Etme ve Çevreci Anlayış

“Gördüğünüz her şeyin mutlaka bir hesabı vardır. Mimar Sinan, zemin mühendisliğini, depremi biliyor. Topraktan camilerini ısıtıyor. Süleymaniye Camisinde is odası vardır. Hep sorarlar bana ‘is odasını anlat’ diye. Ben anlatamam diyorum. Yerini biliyorum, nasıl bir şekli olduğunu biliyorum. Bizden öncekiler sadece ‘Burada is odası, isler burada toplanıyor. İslerden mürekkep yapılıyor’ diye anlatıyor. Caminin her tarafında kandil yakılıyor. Bunlar is odasına nasıl gidiyor? Niye başka yerleri islemiyor.”

Mimar Sinan Eserleri ve Sırrı
Mimar Sinan Eserleri ve Sırrı

Mimar Sinan ‘ın her şeyi hesaplamasından sonrasını anlamayanlara anlatayım: Mimar Sinan özel olarak is (hani kışın bacadan çıkan ve kokup duran is) için özel bir oda yapmış ve is orada toplanıyormuş hep.

  • Hem çevreci anlayış 🙂
  • Hem de her şeyi kusursuzca hesaplayış 🙂

Modern Mühendisliklere Taş Çıkaran Anlayış

  • Üstelik günümüzde mühendislik bilimlerinde öğretilen şeylerin aksini de yapıyormuş. Bakın gene Sayın Vahit Okumuş’un ağzından dinliyoruz:
Mimar Sinan Eseri
Mimar Sinan Eseri

“Bütün büyük eserleri taneli dolgu zemin üzerine yapılır. Mühendislikte denilir ki dolgu zemin üzerine bina yapılmaz. Sinan özellikle yapıyor. Niye yapıyor? En büyük deprem, kayma depremidir. Aşağıda toprak kayar, kayarken taneli olduğu için yavaş yavaş üstü harekete geçirir. Deprem ivmesi falan uydurmadır ama Sinan biliyor ve bundan ders çıkaracağız. Dünyaya mimarisinden çok bilimine ulaşmamız ve tanıtmamız lazım.” dedi.”
(Kaynakça)

Burayı da açıklayayım. Günümüzde mühendislik fakültelerinde yanlış olarak öğretilen (ve Mimar Sinan ‘ın da kullandığı) yöntemin aslında doğru olabileceğinden bahsediyor. Ben demiyorum işin uzmanı ve yıllarca araştıran adam diyor 🙂

Dünyadan Örnekler Verip Türkiye’ye Geri Dönelim

Mimar Sinan’ın yabancı versiyonu Mısır Piramitlerini yapanlardır. Mısır Piramitlerinde mumyaların civarında RADYOAKTİF MADDE BULMUŞLAR! Ve bilim insanları bu sebeple ölmüş. Düşünün adamlar Mimar Sinan devrinden baya önce radyoaktif maddeyi bulmuş ve mumyalama işleminde kullanmayı akıl etmişler.

Benzer Tatta Bir Yazı İçin: Mısır Piramitleri – Geçmişteki Muazzam Teknoloji

Gel gelelim Türkiye’ye. Türkiye’de nüfusun %30 – %35 civarı daire içerisine aldığım 3 şehirde yaşıyor. Aslında sorun bu değil. Sorun bu insanların şehirlerin belli başlı noktalarında (aşağıdaki haritada nokta ile ifade edilebilecek yerlerde) yüksek katlı birbirine bitişik binalarda yaşaması.

Türkiye Haritası
Türkiye Haritası

Düşünsenize sadece orada deprem olsa nüfusun %30 una geçmiş olsun. Ben abartmıyorum, uzmanlara göre depremde İstanbul’un %70’i yok olacak.

Kaynağı bulamadım ama bir haberde bir uzman veya yetkili binanın zemininin çökmesi üzerine “İstanbul’da çok fazla bina var, artık şehrin zemini bu yükü taşıyamıyor bu sebeple binalar çöküyor” tarzı bir açıklama yapmıştı. (Üzgünüm kaynak bulamadım)

Sadede Gelirsek (Mimar Sinan Bakış Açısı)

Umarız ki geleceğin Jeoloji Mühendisleri, geleceğin İnşaat Mühendisleri Mimar Sinan bakış açısı ile hareket ederler. Umarım ki geleceğin inşaat ustalarının yaptıkları iş “amele zuahahah” denilerek sırf çalışma saatleri ve aldıkları maaştan dolayı küçümsenmez.

Şu güzel soruyu da tekrardan sorarak sohbetimizi bitiriyorum:

Günümüzde madem teknoloji bu kadar gelişmiş durumda(!), neden çok eski tarihi yapılar onlarca depreme, iklimsel olaylara rağmen ayakta iken, son zamanlarda yapılan binalar ilk depremlerde teker teker yıkılmaya başlıyor?

Benzer Tatta Bir Yazı İçin: Mısır Piramitleri – Geçmişteki Muazzam Teknoloji

Sizde “Mimar Sinan” bakış açısı hakkındaki sorularınızı yorumlar aracılığı ile sorabilirsiniz. Ayrıca YANLIŞ BİR BİLGİ varsa da bize yorumlar vasıtası ile bildiriniz.

Ana Sayfaya Dönmek İçin: https://www.technogezgin.com/
Güncel Yazıları Okumak İçin: https://www.technogezgin.com/blog/

Bir cevap yazın