Kariyer Önerileri

Tekel Nedir? Tekelleşmenin Sonuçları Nedir?

Tekel Nedir (Monopol): Çok sayıda alıcı karşısında sunumun tek bir satıcı tarafından yapıldığı, aynı üretim dalına girişin engellendiği ve başka mallarla ikamesi oldukça güç bir malın üretildiği piyasa modelidir.

Başka bir deyişle, bir ürün veya hizmetin sadece bir firma tarafından yapıldığı ekonomi modelidir. Bu yazımızda tekelleşme çeşitli örnekleri vererek nasıl tekel hale gelindiğinden bahsedecek ayrıca tekelleşmenin beraberinde getirdiği olumlu ve olumsuz sonuçlarını inceleyeceğiz.

Baştan belirtelim ki, tekel deyince her ne kadar çoğunuzun aklına alkol satılan tekel bayileri gelmiş olsa da biz bu yazıda ekonomideki tekelleşme kavramını enine boyuna inceleyeceğiz.

Tekelleşme Kavramının Tarihçesi
Tekelleşme Kavramının Tarihçesi

Tekel ve Tekelleşme Nedir?

1- Tekelleşme Örnekleri

Örnek: Crysis 3 oyununda, CELL kuruluşu insanlara ilk başta bedavaya yakın fiyatla elektrik sunarak diğer tüm elektrik firmalarını iflas ettiriyorlar. Rakip kalmayınca, yani tekel hale gelince de zam üstüne zam yaparak halkı borçlandırıyorlar.

Örnek: Üniversitede bir hoca verdiği dersin kitabını yazmış. Sınavda kitaptan sorular sormuş ve sınava da kitapla girmeyi serbest tutmuş. Kitaptan geçirip 100 bekleyenler 10 almış, zira hoca dersi dinlemeyenleri elemek için kitaptaki örnekleri bilerek yanlış çözmüş. İşte bu örnekte çalışılacak başka kitap olmadığı için tekelleşme sayılır.

Örnek: Ünlü sosyal medya platformu …’nın kurucusu …’nın diğer sosyal medya platformlarını satın alıp, hepsini kendine ait ortak bir ağ haline dönüştürmesi dijital tekelleşme örneğidir.

2- Nasıl Tekel Hale Gelinir? (Tekelleşme)

Tekelleşmek için sizinle aynı sektörde, sizinle aynı hizmeti veren sizden başka hiçbir kişi, kurum veya kuruluşun olmaması gerekiyor. Bunun yolu da diğer kişi, kurum veya kuruluşlardan daha iyi bir kampanyalar sunup insanların sadece sizi tercih etmelerini sağlamaktan geçer. İnsanlar neden bir başkasını değil de sizi tercih etsin değil mi?

İnsanlara sizi seçmeleri için kuvvetli sebepler sunmalısınız. Tekelleşme için sunacağınız bu sebepler hem rakiplerinizi etkisiz hale getirmeli, hem de yeni girişimcilerin önünü kapatacak cinsten olmalıdır. Fakat, tekelleşmek adına kullanabileceğiniz şu tarzda farklı yöntemler bulunmaktadır:

Piyasada Tekelleşmenin Nedenleri
Piyasada Tekelleşmenin Nedenleri

A) Mali Tekelleşmeler: Ücreti mukabilinde bir kişi, bir kurum veya bir kuruluş tarafından benzer sektörde hizmet veren oluşumların ya doğrudan kendilerinin ya da hisse senetlerinin satın alınması suretiyle ele geçirilmesidir. Satın aldığınız kurum ve kuruluşları kendi ana firmanızın çatısı altında toplamak suretiyle adım adım tekel haline gelirsiniz.

B) Birleşmeler: Küçük veya eşit büyüklükteki kurum veya kuruluşların ortak karar almak suretiyle birleşebilir. Birleşmeler, adil şekilde yapıldıkları taktirde sektörde rekabet gücünüzü arttıracaktır.

C) Anlaşmalar: Ortak bir paydada buluşmak için anlaşıp iş birliği yapmak suretiyle, ortak fiyat anlaşmaları yaparak dolaylı bir tekelleşme sürecinin tetiklenmesini sağlayabilirsiniz.

3- Tekelleşmenin Olumlu Sonuçları

.#. Pozitif Popülerlik: İşini hakkını vererek yapan birisi tekel hale gelirse herkesin imrenerek parmakla gösterdiği birisi yani adeta bir numara haline gelmiş olur. Bu konuda şöyle çok güzel bir anekdot da mevcuttur:

İnşaatta oturduk, çay demledik. Bir baktım ki bir tane kaşık var, herkes çayını karıştırıp diğerine veriyor. Ertesi gün evden 6 tane kaşık götürdüm ustaya vereyim diye. Usta güldü ve dedi ki:
— Bunların hepsi kaybolur gider ama o tek kaşık kaybolmaz. İşinde tek ol evlat!

.#. Ekonomik Katkı: İnsanlar, kurumlar ve kuruluşlar tekelleşme yarışına girdiklerinde yatırımları, çalışanları, promosyonları, satışları ve reklam bütçelerini çok ciddi oranlarda arttırırlar. Bu da hem ülke hem de dünya ekonomisinin çarklarının tekelleşme bitene kadar daha hızlı dönmesi demektir.
(Ayrıca Bakınız: Nasıl Zam Yapılır? Gizli Zam Nedir?)

Tekelleşme Yüksek Kar Demektir
Tekelleşme Yüksek Kar Demektir

.#. Yüksek Sermaye: Pahallıya sattığınız ürünler, tekel olduğunuz için mecburen satın alınacak ve bu da AR-GE, reklam gibi çalışmalar için daha çok bütçe ayırmanıza olanak sağlayacaktır. Ayrıca tekel iseniz, rekabet düşük olacağı için fazla reklama ihtiyacınız olmayacaktır.
(Ayrıca Bakınız: Katma Değer Nedir? Nasıl Oluşur?)

.#. Piyasayı Yönetme Gücü: Piyasayı istediğiniz gibi yönetme ve yönlendirme gücü tekelleşme ile beraber bonus olarak gelen bir özelliktir.

4- Tekelleşmenin Olumsuz Sonuçları

.•. Tekelleşme, maksimum karı hedeflendiği için verilen emeğin maliyetini düşürmek amacıyla bir takım olumsuz sonuçları beraberinde getirir. (Sendikalaşma ve çoğulculuk gibi demokratik şartların azalması)

.•. Kötü niyetli, sadece büyüme ve kar etme odaklı birisi tekel haline gelirse; ilke ve ahlak kavramlarını unutur. Yani ne çalışanlarının olumsuz şartlarını umursar, ne de müşterilerinin yaşadığı deneyimi, ne onların sağlığını veyahut cebini.
(Ayrıca Bakınız: Kullanıcı Deneyimi Nedir? Nasıl Geliştirilir?)

.•. Tekel haline gelince ve sermaye birikimi yapınca kişi işleri başka sektöre yaymak isteyecektir. Yani tekelleşme beraberinde daha fazla tekelleşmeyi getirir. Eğer bir malın üretimi ve satışı bir tekelin yönetiminde ise, o malın üretiminde kullanılan ham maddelerin üretimi de yüksek ihtimalle bir başka tekelin elindedir.

.•. Tekelleşme, beraberinde çalışanların gıkını çıkaramayacakları şekilde size bağımlı hale gelmelerine sebep olur. Bu durum da özellikle siber alemdeki monopollerde bilgi güvenliğini adım adım yok eder.

➽ Tekelleşmek doğrudan bir ekonomik güç sağlar. Ekonomik gücün önemi hakkında detaylı bilgiye “Ekonomik Güç Nedir? Neden Önemlidir?” adlı yazımızda ulaşabilirsiniz.

Technogezgin.com Bilgi
Tekelleşme nedir ve tekelleşmenin sonuçları nelerdir” konulu yazımız hakkında eklemek istediklerinizi, sorularınızı ve (eğer varsa) yazıdaki yanlışları yorumlarda belirtebilirsiniz.

Bilgi güçtür, paylaştıkça büyür. Bu sebeple bu yazıyı da; yazının altındaki (logolu) paylaşım tuşlarını kullanarak gönül rahatlığı ile paylaşarak bize büyük bir iyilik yapabilirsiniz.

Ana Sayfa: 
https://www.technogezgin.com/
Hayata Dair Özgün ve Kaliteli Yazılarımız: 
https://www.technogezgin.com/blog/

-Reklam-

MrKaptainTR

Merhabalar. Ben bu internet sitesinin sahibiyim. Aynı zamanda Hacettepe Üniversitesi'nde bilgisayar mühendisliği okuyorum. Bu sitede de; ufkunuzu açacak, bilgi hazinenizi katlayacak, bakış açınızı adeta uçuracak, “Vay be, adamlar bunu da mı yapmış?” dedirtecek cinsten içerikler üretmeye çalışıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı